Doğu Akdeniz’de gerginliğin fitili ilk kez, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) sanki coğrafyada Türkiye yokmuş ve Kıbrıs’ın sahibiymiş gibi, Kuzey Kıbrıs Türkiye’nin ve Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) hukuki ve ekonomik haklarını hiçe sayarak adanın etrafındaki denizlerde doğal kaynakları çıkarmak ve işletmek için Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) ilan etmesi ve kıyıdaş devletlerle uluslararası firmalarla anlaşmalar yapmasıyla ateşlendi.
GKRY’nin tüm hukuk kural ve paylaşım prensiplerine aykırı olarak sahiplenmeye çalıştığı bu bölgede zengin doğalgaz ve petrol rezervleri olduğu tahmin edilmektedir. Bu bakımdan GKRY’nin hile ve hukuk tanımazlıkla gasp etmeye çalıştığı bu bölge, Türk Milleti’nin gelecek nesillerinin refah ve güvenliği için de hayati bir öneme sahiptir.
Türkiye ve KKTC, Doğu Akdeniz’de ve Kıbrıs Adası’nın çevresindeki deniz yetki alanlarının hukuka uygun (orantılılık, coğrafyanın üstünlüğü, kapatmama vs. gibi prensipler çerçevesinde) ve hakça paylaşılması gerektiği yönündeki uyarılarına konunun muhataplarınca yıllar boyu kulak tıkanmıştır.
Doç. Dr. Cihat Yaycı, bu eserinde, devam eden Doğu Akdeniz’in paylaşımı mücadelesinde Türkiye’nin hak ve menfaatleri çerçevesindeki hedeflerini ve bu hedefleri elde etmek üzere izlemesi gereken yolları okuyucusuyla paylaşıyor.
Kanallar açmak Montrö’yü deler mi? Montrö’den milyarlarca dolar kazanmak mümkün mü? Boğazlarımızdan geçen gemilerin yükleri arttı mı? Montrö, Türkiye’nin yumuşak karnı mı? Montrö, boğazların tapusu mu? Montrö, boğazların kilidi mi? Montrö kalkarsa ne olur? Boğazlar ve İstanbul elden mi çıkar? Montrö’nün feshi ya da değiştirilmesi sadece Türkiye’nin mi elinde? Gemilerin geçişine izin verip vermemek Türkiye’nin yetkisinde mi? Yunanistan, gemilerin geçişine izin vermeyebilir mi? Yunanistan, Montrö’nün feshini isteyebilir mi? Montrö kalkarsa herkes elini kolunu sallayarak mı geçer? Atatürk, Fatih Sultan Mehmet Han’dan sonra İstanbul’un ikinci Türk fatihidir. Montrö bir denge ve barış unsurudur. Neden Montrö Sözleşmesi’nin feshi gündeme getiriliyor? Türkiye bilinçli olarak mı köşeye sıkıştırılıyor? Montrö kalkarsa ne yapmalıyız? Nasıl bir rejim uygulamalıyız? Savaşın ve barışın büyük ustası olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 1930’larda büyük devletler arasında oluşan çıkar uyuşmazlıklarını ve büyük bir savaş ihtimalini çok iyi değerlendirerek, Karadeniz’de kıyıdaş olan ve olmayan devletlerin çıkarları arasında makul ve adil bir denge kuran Montrö Sözleşmesi’nin akdine öncülük etmiş, böylece esasen Türk egemenliğinde bulunan Boğazların gayri askerî statüden de çıkarılmasını sağlamakla kalmayıp, Karadeniz’in muhtemel bir savaşta büyük devletlerin çatışma alanı haline gelmesini de önleyen bir barış ve istikrar rejiminin kurulmasını sağlamıştır. Montrö Sözleşmesi bu yönüyle tüm zamanların meydan okumalarına dayanmış, İkinci Dünya Savaşı’nda, Soğuk Savaş döneminde, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve NATO’nun Karadeniz’e sahildar yeni üyelerle genişlemesi gibi yeni risk ve gerilimleri içeren son on yıllar dâhil her dönemde kimsenin bozmaya kalkışamadığı uluslararası bir güvenlik unsuru olmaya devam etmiştir. Osman Paksüt Emekli Büyükelçi ve AYM Eski Başkan vekili
Doç. Dr. Cihat Yaycı’nın, kaleme aldığı “Libya Türkiye’nin Deniz’den Komşusudur” kitabının birinci basımı Yunan basınında ciddi tepki topladı. Şimdi Kırmızı Kedi Yayınevi etiketiyle kitabın ikinci baskısı okuyucuyla buluşuyor. Doğu Akdeniz meselesi tırmanma eğilimi taşıyan bir sorun olarak güncelliğini korumaktadır. Bu açıdan bakıldığında dış politika çalışmaları yapan kişilerin Libya’ya gerekli önemi vermesi öncelik taşımaktadır. Libya ile yapılan deniz yetki alanları sınırlandırması anlaşması ile Türkiye’nin eli güçlendi. Bu kitapla, yakın dönemde Doğu Akdeniz’de meydana gelen gelişmeler, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatleri, bu hakların hukuki temelleri okuyucuya sunulmaktadır.
